2017(e)ko abuztua 3, osteguna

REWIND

Askotan, bideo zaharrak ikustea ez da pentsatzen dugun bezain esperientzi ona
Jakina da. Lehenengo jaioberriarekin batera, gonbidatu berri bat izan ohi dugu etxean: bideo-kamara. Hasieran dena da kilikagarria: lehen fardela, lehen zurrupada, lehen pausoak... Urte gutxiren bueltan, grabatutako zinta-piloa espero zenuen baino askoz potoloago bihurtu da. Hor biltzen dira kirol-lehiaketak eta gabon-ekitaldiak, kostaldeko oporrak eta izandako “zorionak-zuri” guztiak.
Ohikoa da, era berean, datozen haurrentzat grabazio minutu gutxiago izatea. Argazkiekin ere gertatzen da. Nahiko prozesu logikoa da hau. Lehenjaioak erabat artxibo oparoagoa izaten du, baita ospitaleko larrialdietara alferrikako bisita gehiago ere.
Horrenbeste mimoz eta arretaz hartutako eszena guzti horiek, egunen batean gozotasunez begiratuak izateko bokazioa daukate. Gure buruak pantaila aurrean irudikatzen ditugu, pozaren pozez, bizitako une zoriontsuak berreskuratzen.
Baina denborak ez du beti gure gogoarekin bat egiten.
Egunen batean, gutxien espero duzunean, udako bisitaren batek antzinako irudiak ateratzera animatuko zaitu. Zuk badakizu ez dela, ezinbestean, oso esperientzia gozoa izaten. Batzuetan, iraganekoak, inoiz baieztatu duzunez, hobe da iraganean uztea.
Badago, ondo dakit, beren oroipenak behar den moduan gordetzen dakitenak. Ni ez naiz horietako bat. Nire zintak urteka daude gordeta eta askoz jota, mezu generikoren bat daukate idatzita: “Mallorcako oporraldia” ... edo. Era honetan ezusteko irudiekin topatzeko aukerak asko handitzen dira.
Nire harridurarako, 1995. urteko kamerak bizirik dirau eta erraz moldatzen da 2017ko telebistarekin. Gure bizitzako pasatako uneak hasten dira pantailan agertzen. Modaren ezinbesteko aldaketak agerian. Sinestezina, hamarkada batzuen bueltan zenbat aldakuntza sumatzen diren. Normalean kontuan izaten ez ditugun bitxikeriak dira: berokiak, soinekoak, orrazkerak, alkandoratako lepokoak... “egunen batean -badirudi esaten digutela- orain daramazuna ez da modan egongo, lasai hartu, beti horrela izan da.
Bat batean, lehenengo hildakoa: minbiziak eramandako lagun hura, pozik eta sasoian zegoenean, umeak behar den moduan jaten ez ziolako kezkatuta. Halabeharrez, tristura egongelaren jabe egiten da...
Seme-alaben irudiak ere, kutsu malenkoniatsua utzi ahal dute. Janzkerak, ahotsak, erreakzioak... bideoetan -eta ez horrenbeste argazkietan- alabak txikitan ikusten ditudanean nolabait ezezagunak egiten zaizkit eta horrek urduri samar jartzen nau.
Bideo zaharrek hondar gazi-gozo bat uzten digute. Betikotasunaz eta itzuliko ez denaz mintzo dira eta dagoeneko existitzen ez den leku batean kokatzen gaituzte, oroimenaren iragazki tranpati barik. Hor gaude gu, mundua gelditu egin zelakoan, guraso bihurtu ginelako.
Sasoia amaitu da. Zintak tiraderara berriro bueltan. Zorte pixka batez hurrengorako ezinezkoa izango da erreprodukzioa. Jose Luis Lopez-Linares eta Javier Rioyo-ren “Un Instant en Vida Aliena” (Une bat Inoren Bizitzan) filmean oso ongi islatu zuten sentipen hau.
Mary Schmich, Estatu batuetako idazleak bere “Wear Sunscreen” (Erabili Eguzki Babeslea) izeneko entseguan idatzi zuenez: “sinistu nazazu, hogei urte barru, zure antzinako argazkiak ikustean, zenbat aukera zenuen eta zer ederra zinen konturatuko zara...”


2017(e)ko uztaila 25, asteartea

LIVE FESTIVAL

Musika jaialdi erraldoiak amestuz, mitifikatuz hazi nintzen. Ezin ahaztu 'Isle of Wight' izeneko singlea behin eta berriz nire tokatan bueltaka: «Isla donde llegó la juventud/ Para cantar al mundo entero su verdad/ Con el equipaje de su amor/ Sin mas deseos que encontrar las flores de la libertad».
'Kerouacs' izeneko talde misteriotsu batek jotzen zuen, nahiz geroago Michel Delpech abeslari frantsesaren arrakasta baten moldaketa zela jakin nuen.
Gogoan dut nire burua 'Woodstock' jaialdiari buruzko pelikula ikusten, San Pablok sutea ikusiko lukeen bezala. Joan Baez bere senarra, Vietnameko gerrara joateari uko egiteagatik preso zegoena gogoratuz; Santana taldea jendetza artean eromena zabaltzen, oihaneko musika basati haren bidez; Jimi Hendrix Estatu Batuen ereserkia metrailaz eta bonbaz josten; milaka eztarri «no rain, no rain» zeruari oihukatuz eta gero lokatza artean umeak bailiran jolasten... arraioa, nik han bertan egon nahi nuen. Zinema-aretotik irtetean, igande arratsaldeko 1976 estiloko familiaz beteta zegoen kalea. Ongi etorri benetako mundura.
Hamarkada horren azken txanpan, hasi ziren lehenengo musika jaialdiak antolatzen, Pirinioetatik behera. Kataluniarrak, beti Europatik hurbilago, hasi ziren 'Canet Rock' jaialdi mitikoarekin. Geroago Burgosko zezen-plazan saiatu ziren beste antzeko ekitaldi bat antolatzen. Bertoko prentsak haraino heldu ziren erromesei, lerro-buru historiko batekin egin zien harrera: «Llegó la Cochambre».
Laster, Euskal Herrian ere lehenengo saiakerak ezagutuko ziren: 'Lekeitio Rock Gaua', 'Haixerrotako Jaialdi Antinuklearra', 'MAKRO festibala', 'B.A.R', 'Rockazoka'... Meritu handiko ekimenak ziren horiek, baina nekez lortzen zuten behar zen jarraipena.
Horietako batzuetan hartu nuen parte, batzuetan oholtza gainean. Segidan ohartu nintzen: horrek ez zuen nire ametsetako jaialdiekin inongo zerikusirik. Harrezkero argi daukat: musikaz gozatzeko behintzat, ez dira nire formaturik egokienak.
Kontzertu batek bere iraupena eta bere 'liturgiak' dauzka. Nahiz eta zure gogoko talde guztiak jaialdian egon, inork ez du hamazazpi kontzertuz ederki gozatzeko ahalmenik.
Gainera, festibaleko ekitaldi guztiak antolatzeko beharrak 'coitus interruptus'ak errazten ditu, konparazioa onartzen bazait. Behar den moduko ekitaldi luzea bermatua daukaten bakarrak kartel-buruak izaten dira. Ordurako burua dezibelioz beteta egoten da, giharrak jota daude eta urdailak gazta eta solomo-bokata garestiegiak birrintzen nekez jarduten du.
Batzuetan nahiko ospakizun arrakastatsuak lortu ziren, normalean aldarrikapen sozio-politikoekin loturik (Martxa eta Borroka, Korrika-jaia, AEKanpada...), eta azkenean, milurteko aldaketarekin, jaialdi erraldoi batzuk gurekin bizitzera geratu dira: besteak beste, Azkena Rock Festival, Euskal Herria Zuzenean eta nazioarte mailan ezagunena 'Bilbao BBK Live'. Gehienetan antzinako epika hura guztiz desagertu da. Hipoteka kobratzen dizun erakunde bera antolatzailea izan daiteke eta publizitatea nonahi agertzen da.
Hori bai, urtez urte ondoko mendian The Killers, Radiohead edo Perl Jam tankerako izenak ohikoak bihurtu izana berri ontzat hartu behar da. Hiri bat mundu mailan gertakizun kultural bategatik ezaguna izatea ez da ez txakurraren kaka.
Baina nik aretoko ekitaldiak nahiago ditut. Neurri kontu bat, besterik ez.


2017(e)ko uztaila 19, asteazkena

ESKERRIK ASKO, RUBEN

Bitxia bada ere, Rubén Bladesen lehenengo kantu arrakastatsuak Orquesta Plateriaren bertsioetan egin ziren gurean ezagun. 'Pedro Navaja' eta 'Ligia Elena' deigarriak ziren oso. Lehengo aldiz saltsa estiloko oinarriak gai sozialez aritzeko erabili ziren eta ez, ordura arte ohikoa zenez, amodioari edota ama-lurrari kantatzeko soilik.
Are eta bitxiago bada ere, Rubén Bladesen irudia OTI jaialdiaren bukaera-galan ikusi nuen lehenengoz. Carlos Tena zen Espainiarako erretransmisio burua. Tenaren iritziak nahiko fidagarriak izaten ziren. Luzaroan jarraitu izan nuen Radio Nazionalean eta Espainiako Telebista publikoan egindako zenbait programetan eta normalean oso aukera fidagarrien profesionala zen. OTI izeneko desagertutako jaialdian -Eurovisionen bertsio latinoa izaten saiatu zena- ez ziren batere ohikoak halako eskaintzak. Tenak honelako zerbait esan zuen aurkezpen modura: «Orain arreta handiz entzutera gonbidatzen zaituztet, datorrenak merezi du eta; saltsa sozialaren erregea dugu hau, jaun-andreok: Rubén Blades». Jarraian 'Pedro Navaja'ren lehenengo notak entzun ziren. Ordura arte abesti bitxia iruditzen zitzaidana zerbait sendo, borobil bilakatu zen. Hori bai zen jatorrizko bertsioa, dudarik ez.
Askotan gertatzen zaidan legez, artistaren arrastoaren atzetik abiatu nintzen bere ibilbide osoa ezagutu arte. Bestetan ez bezala, Rubénen kasuan ustekabe onak ugaldu egin ziren: 'Siembra' edo 'Canciones en el Solar de los Aburridos', Willye Colonekin egindako elepe mitikoek, esate baterako, ez dute alferrik egindako abestirik. 1977 eta 1982 artean eginiko grabazio hauen bidez saltsaren salmentak, lehenago ez bezala, milioika hasi ziren zenbatzen.
Baina panamar abeslariaren eta Puerto Ricoko tronbonistaren arteko harremana, emankorra bezain zaila izan da. Bost lan elkarrekin sinatu ondoren beraien arteko tira-birek egunkarietako orrialde piloa bete dute eta behin baino gehiagotan auzitegietan aurrez aurre aurkitu dira, gehienetan diru kontuak direla eta.
Orain Bladesek, mundu osoan ospetsu bihurtu duen estiloa alde batera uztea erabaki du. Bere herrialdean presidente izaten saiatuko da berriro eta orain bere indar guztiak ahalegin horretan biltzeko asmoa omen dauka.
Zorionez, beti izango ditugu ahaztezinezko grabazio horiek: 'Maestra Vida', 'Mucho Mejor', 'Metiendo Mano' 'Buscando America', 'Agua de Luna', 'Antecedente'... eta gogoan izango ditugu gurean bizitako zuzeneko magikoak: Anoetan, La Casillan, Mendizorrotzan...
Agur, 'Pedro Navaja' eta zure gorpua lapurtu zizun mozkortia. Agur, 'Ligia Elena' eta notarik ederrenarekin asmatu zuen tronpetista. Agur, telebista itzali ezinik bakarrik bizi den amona. Agur, Juana Mayo emagaldua, auzoko askoren lehenengo sexu-harremana. Agur, Pablo Pueblo, boto-emaile tristea. Agur, Orinokoko kontrabandista indiarra. Agur, Aita Antonio eta Andres eliz mutila. Agur, poliziak desagertutako gizajoa. Agur, Juan Pachanga, playboy sasi-zoriontsua. Agur, Manuela, andereño maitagarria. Agur, zaldi zuri mexikarra. Agur, bere burua Casanovatzat hartzen duen auzokidea. Agur, Ramiro jaioberri gozoa... Agur, Rubén, plazer itzela izan da. Ez nauzu ezertaz ezagutzen eta hala ere, lagun-min sentitzen zaitut. Eskerrik asko eta beti arte.

2017(e)ko uztaila 12, asteazkena

JAZANEZINAK

Urte osoan zehar, 'Más Que Palabras' irratsaioan, entzuleen gorroto biziak kontatzeko gonbitea egin dugu. 'Ezin dut jasan' izeneko atalean bilatzen genituenak ez ziren ohiko politikari edo pertsonaia ospetsuenganako fobiak, baizik eta egunerokotasunean jasanezin egiten zaizkigunak.
Zorionez, eta talde osoaren gozamenerako, entzule gehienek oso ondo ulertu dute eskaeraren mamia, eta, umorea -nahi izanez gero pitin bat mingotsa, baina umorea azken finean- nagusi izan da ekarpen gehienetan.
Hezibide arauak zerrendaren 'Top ten'-ean izan dira, jakina: «Ezin ditut pairatu metroan edo autobusean oinak aurreko eserlekuan jartzen dituztenak», «ezin ditut jasan motxila ondoko eserlekuan uzten dutenak eta bertatik kentzeko esaten badiezu mesede handi bat bailitzan jokatzen dutenak», «ezin dut jasan plazak edo hondartzak hondakinez gainezka uzten dituztenak», «gorroto ditut espaloitik ibiltzeko ohitura duten txirrindulariak»...
Zenbait ohitura berrik gorrotoen zerrenda handitzen dute: «Ezin ditut jasan jogging, running, coffee-break eta antzeko ingelesetik hartutako hitzez beren hizkera josten dutenak», «gorroto ditut smartphonetik begirada altxatu barik hitz egiten dutenak». «Ezin ditut jasan 'eskerrik' bakarrik esaten dutenak. Eskerrik, ez, eskerrik asko».
Maskotak eta hauen zainketa ika-mika ugari sortzeko gai izan ohi dira. Jasotako iritzien arabera gure gizartea nahiko sakabanatuta dago gai honen inguruan. Batzuek gorroto dituzte «haien txakurrak umeak bezala zaintzen dituztenak» eta besteek ez dituzte nozitu «animalienganako mesprezua erakusten dutenak».
Bildu ditugunen artean harribitxi hauek ere badira: «Munduko aberastasuna banatzearen aldekoak direla diotenak eta gero erronda bat ere ordaintzen ez dutenak», «beren auzoa besterik maite ez duten abertzaleak» edota «beren arazoak beti zureak baino larriagoak ikusten dituztenak».
Bada, denok dugu gure manien zerrenda beltza eta noizbehinka munduari oihukatzeko eskubidea. Nik, jasan, jasan... jasanezin dudan bakarra «izatearen arintasun jasanezina» da, baina bada gogaitzen nauen gauzarik: Ezin dut pairatu bazkalostean ematen duten garbigailuaren tutueri zikinen iragarki nazkagarri hori. Ezin dut nozitu behin eta berriz lelo tentel hori entzutea: «Ezin duzu galdu». Baina... zer da hori? Erretiratu al dira sortzaile on guztiak? Benetan 1992ko Sevillako Expotik ez zaizuela ezer hobeagorik bururatu? Niri dagokidanez, argi eta garbi diotsuet: «no te lo puedes perder» edo antzekorik entzun bezain laster badakit galduko dudan zerbait izango dela.
Ezin ditut jasan euren hiri edo herriari buruzko kritikak onartzen ez dituztenak, adibidez, Bilbo oso hiri garestia dela entzutean haserretzen direnak.
Ezin ditut pairatu prentsako berriak gorrotozko iruzkinez betetzen dituztenak, areago sinatzen ez dituztenean.
Eta bukatzeko. Gorroto ditut -zentzua dudanetik- besteen janzkera epaitzen dutenak. Gustu onen ordezkariak sentitzen direnak. Horrelako lerdokeriak segregazioak egiteko erabiltzen dituztenak. Ahoan beti besteen aukerak gutxiesteko hitzen bat dutenak. ‘Trendy’ edo ‘cool’ direlakoan daudenak, benetako orduan haiek benetako trauskilak besterik ez direnean.

2017(e)ko uztaila 2, igandea

OBJEKTUEN IRAULTZA




Maite ditugun objektuez inguraturik bizitzea  atsegin dut... edo hori sinetsi nahi nuen, orain dela gutxi arte.
Betidanik kontrakoaren alde egin arren, gero eta hobeto ari naiz dekorazio minimalista ulertzen.
Azken bolada honetan etxeko gauzek nirekin hitz egiteko ohitura hartu dute, eta, gehienetan, ez dira oso kalaka gozoak izaten, egia esan. Askotan, nire ipurdi nekatua mugiarazi besterik ez dute egin nahi, kabroi zikin horiek.
Nire biniloen bilduma, adibidez, beti matraka berdinarekin dabil, jo eta su: “Aizu, bada garaia gutaz arduratzeko, ez? Zer uste duzu, hautsa pilatzeko besterik ez dugula balio ala? Ba hori dirudi azkenaldian. Bai, badakigu denak ez garela zure gustukoak. Gurekin tartetxo bat igarotzen duzun bakoitzean haserretu egiten zara, zure diskorik gogokoenak ez direlako inondik ere ageri, baina tira, hori ez da gure erruagatik izan. Auskalo nori utzi zenizkion eta zer helbururekin. Gu gara geratu garenak eta gutariko batzuk balio handikoak izango ginateke, bigarren eskuko orrialde batean salgai jarriz gero... mugi zaitez txo!
Gero liburuak daude, mezu ezberdinekin. Nire begirada telebistako pantailatik pitin bat desbideratuz gero, hor agertzen dira guztiak. Batzuk oroitzapen onez beterik daude eta haien izenburuekin topo egitean, irribarre lelo bat marrazten zait aurpegian: “El Otro Árbol de Gernika”, “AltaFidelidad”, “Guillermo y el Cohete a la Luna”..., baina bat-batean, hor daude besteak, adarra jotzeko ohitura dutenak. “Hil Baino Lehenago Entzun BeharDituzun Mila eta Bat Disko” izenekoak, esate baterako, egundoko nekea sortzen dit. Norbaitek oparitu zidan munduko intentziorik onenaz, ezbairik ez, baina kasu egingo banio, hemendik aurrera eta nire heriotzaren eguna arte disko horiek entzutea baino ez nuke egingo. Ez, eskerrik asko. Batzuetan, edozein orrialdetan zabaltzen dut liburua, eta hor agertzen dira, ezinbestean dastatu behar ditudan jakiak: “ABBA- The Visitors” edo “Laibach: Opus Dei”... benetan ez ote dut gauza hobeagorik egiteko, disko horiek eta gainerako bederatziehun eta laurogeita hemeretziak entzutea baino?
Oraintsu, argazkiak ditut temati samar: “Aizu, astapotro hori, noiz arte egongo gara kutxa ziztrin honetan gorderik? Ez al duzu ikusten zure lagunik txukunenek egiten dutena? Gaur egun oso liburu politak egiten dira gurekin. Bakarrik denbora pixka bat behar dugu, eta jakina, inbertsio txiki bat ere bai... Horrela jarraituz gero zure oroitzapenak betiko galduko dira. Hori da nahi duzuna, tentel horrek?”.
Batzuetan, amesgaizto bat izango bailitzan, denak batera oihuka hasten dira: Kartoizko kutxetan pilatuak ditudan CDak, alabek ahaztutako DVDak, tiraderan usteldutako kaseteak, ganbaran galdutako aldizkariak, etxeko dokumentu gorrotagarriak, sekula zabaltzen ez diren entziklopediak, jotzen ez diren musika tresnak, aspaldian paretatik jausi ziren koadroak... “Lasai” -xuxurlatzen diet orduan- “badakizue oso lanpetuta nabilela. Laster oporrak etorriko dira eta banan-banan zuetaz, guztiez arduratuko naiz, benetan”. Oihuz eta txistuz erantzuna datorrenean badakit: horixe bera da kalera ihes egiteko unea. Azkar gainera.
Urte hauetako San Joan gauren batean konponduko dugu afera betiko, arraioa!

      


2017(e)ko ekaina 26, astelehena

AITAREN BEGIRADA HORI

Sekula ez dut begirada hura ahaztuko. Hilobiraino eramango dut nirekin. Neure lagun berriekin Barakaldorako trena hartzera nindoan, guztiak gazte eta harro. Benetako punk-rock gau baterako egoki jantzirik. Laurogeiko hamarkada eroa zen eta botilak astintzen genituen guda-trofeoak izango bailiran. Mundua geurea zen. Gustuko al nituen laguntzaile guztiak? Ba ez. Batzuk miresten nituen oso ausartak zirelako eta boterearen kontrako ekimen ugari zegoelako euren curriculumetan. Beste batzuekin barre egiten nuen, besterik ez. Eta baziren beste batzuk, batere gogoko ez nituenak, ergelak, harroputzak, arriskutsuak... baina tira, ziur aski ni ere ez nintzen guztien gustuko izango. Perfekzioa ez da existitzen, diotenez. Bazegoen nolabaiteko magnetismoa guda-kide haiekin elkartzera bidaltzen ninduena. Maila ezberdineko enpatiak sentitzen nituen, baina, egia esan, ez nuen haietako bakar batenganako ere inongo maitasunik sentitzen. Une horretantxe aita ikusi nuen. Guregana aurreratzen ari zen eta gure parean pasatzean alboratu egin zen pitin bat, lagun-talde zalapartatsu eta arraro horren aurrean nolabait beldurti agian. Ekidin nahi banuen ere, azkenik gure begiradak gurutzatu ziren. Ez nintzen gelditu. Estu eta larri nenbilen trena garaiz hartzeko, eta gainera, hamazazpi urtekoen kodean ez zegoen kalean senideekin hitz egiteko gelditzea, ez behintzat lagunartean egonik.
Baina ez zen alferrikako begirada bat izan. Segundo baten gauza bazen ere, askotan datorkit berriro, esanguratsua beti. Nire aita, aldeak alde, benetan maite nuen. «Zaindu maite duzun hori» leloaren haritik, logikoena lagunak bertan bera utzi eta aitarekin joatea izango zen...
Baina bizitzak ez du horrela funtzionatzen. Hamalau-hamabost urte nituelarik maiz elkartzen ginen aita eta biok etxeko balkoian. Kirolak, iraganeko oroipenak edota politika ziren, gehienbat, mintzagai.
Horrelakoetan ni boltxebike sutsu bihurtzen nintzen, lehoiek egiten duten legez, nire lurraldea markatzeko. Baina berak, gerra madarikatu baten ondorioz ikaraturik bizitzea egokitu zitzaionak, haurtzaroan eta geroago gosez eta beharrez gaztetasuna bizi behar izan zuenak, behin eta berriz fanatismo arriskutsuaren aurrean adi ibiltzeko ohartarazten zidan. Gerraoste gogor hori hogeita hamar urte lehenago gertatu zen. Garai hartan oso tarte luzea iruditzen zitzaidan, gaur egun aldiz, ikaragarri laburra.
Baina egun batean, auskalo zergatik, kalakak amaitu ziren.
Une hartan, ezustea eta harridura pixka bat sumatu nuen bere begiradan. Urteak pasa ahala, behin eta berriz aztertu dut nire baitarako, eta egun, honelako zerbait esaten dit: «Txoriburu galanta bihurtzen ari zarelakoan nago, maite, eta hori aldatzeko, ezer gutxi egin dezaket. Dibertitzeko adinean zaude. Ulertzekoa da. Gainera, zorionez, niri ez bezala, oso garai askeak egokitu zaizkizu gaztetasunaz gozatzeko. Baina mesedez, burua erabili. Ez galdu zure nortasuna jendetza artean, ez egin ezer, ez zaren oilar hori antzezteko, eta ez galdu inoiz zure bizitzaren lema. Horrez gain, jakina, badakizu non nagoen».
Gaur nire alaba eta koadrila ikusi ditut metroko bidean, ez-dakit-nongo jaietara zihoazen. Pozik eta kantuka ari ziren, supermerkatuan erositako poltsa batzuekin. Gure begiradak gurutzatu dira. Horren ondoren, nirea lainotu egin da nonbait.

2017(e)ko ekaina 23, ostirala

ALENTEJO GAUAK

Bazen behin etxe zuriz beteriko leku eder bat. Erdi Aroko pabadurazko karriketatik plaza zabal eta dotore batzuetara hel zitekeen, eta bertan, kolonia-estiloko elizak edo erromatarren eraikinak aurkitu ahal ziren. Alentejo zuen izena eskualdeak eta Evora hiriburuak.
Inguru bitxi horretan turistak zeuden, bai, baina ez zuen ematen turismoak suntsitu duen hiri horietako bat. Oraindik bizirik zeuden estilo zaharreko liburudendak, taberna eta kasino lagungarriak eta bidezko prezioko jantoki tradizionalak.
Bitxia bazen ere, bizirik eta sasoian zeuden, baita ere, alkate eta zinegotzi komunistak zonalde horietan, eta bizirik zeuden bertokoek behin eta berriz udaletxeetan kokatzen zituztelako, pozik omen zirelako haien lanarekin.
Ekaina zen eta Giraldo izeneko enparantza horretan oholtza handi bat prest zegoen: EXIB, Iberoamerikako musiken topaketaren ekitaldiak erakusteko prest.
Ekimen hori zela eta, lau egunetan, Iberoamerika osoko artistak eta mundu osoko kazetariak eta programatzaileak bildu ziren alderdi hartan. Ez ziren, ez, oso artista ezagunak. Topaketa horietan parte hartzeko, hautaketa zorrotza egin zen aurreko hilabeteetan zehar. Ehunka aurkezturen artean hogei bat izen ziren hautatuak. EXIBen aritzea ez zen, bakarrik, publiko berri baten aurrean jotzeko aukera paregabea. Entzuleen artean, ospeko jaialdien arduradunak, managerrak eta kazetari ugari aurkitzen ziren, bertoko herritarrekin nahasturik. Ez zen, inola ere, ekitaldi bat gehiago. Aurreko edizioetan baieztatu zenez, EXIBen arrakasta lortzea bultzakada itzela izan zitekeen edozein artistaren ibilbidean.
Eta horrela igarotzen ziren egunak inguru aparta horretan. Goizetan, profesionalentzako zonaldean –Don Manuel izeneko jauregi eder batean egokitua– topaketak eta elkarrizketak ugari ziren. Arratsaldeetan, aldiz, Giraldo plazako ekitaldiak ospatzen ziren, eta iluntzean, artista gonbidatuentzako txanda zen. Inguruko tabernetan antolatuak, gehienbat.
Gero, sorginkeria izango bailitzan, hiri osoa musikaren oinetara jartzen zen, une berebizikoak bizitzeko, bata bestearen ondotik.
Gitarrista argentinarrak, biolinista euskaldunak, Mexiko, Katalunia, edo bertoko abeslariak, Galiziako pandero-joleak, Brasilgo perkusionistak, Kurdistaneko laute-jotzaileak... edozein txokotan biltzen ziren, inolako hitzordurik gabe, luzaroan musikaren bidez hitz egiteko, komunikatzeko, gozatzeko. Gaueko izar-mantuak hiria estaltzen zuenean eta afalostekoak amaitu eta gero, Koreako promotorea, Londoneko kazetaria edota bertoko zinegotzi gorritxoa, musikariekin batera nahasten ziren, txaloak jotzeko, dantza egiteko edo irrintziak botaka aritzeko.
Goizaldean, oilarraren kantuarekin batera, bakoitza bere lekura itzuli zen. Betzuloak betzulo, han jarraitzen zuten salmentek, aurkezpenek, sinadurek, elkarrizketek...
Lau egunen bueltan, herriak bere bizimodua berreskuratu zuen. Musikariak eta profesionalak etxeratu ziren eta gaueko doinuak itzali ziren.
Baina betiko geratu zen, bertoko giroan, nazioartean elkarulertzeko (eta gozatzeko) mezu ahaztezin hori. «Eta hau hola ez bazan...»