2016(e)ko irailak 24, larunbata

ZORABIOA




Abuztua zen Bilboko hirian eta artean ez ginen Aste Nagusian. Alegia, kale gehienak hutsik edo erdi hutsik agertzen ziren ostegun arratsalde goibel hartan. Denbora-pasa nengoen, alabarekin nuen hitzordua heldu arte. Power Recordsen biniloen artean luzaroan galdu ostean, noraezean ibili nintzen kalez kale, zapatilaz beteriko erakusleiho batek, aspaldian pare berri baten beharrean nengoela gogorarazi zidanean.
Halako aukeraketak ez zaizkit batere errazak egiten. “Beltzak politak dira... baina beltzak dira erosi ditudan azken bost pareak... eta urdin horiek? Ez al dira kantosoegiak nire  adineko norbaitentzat? Baina noiztik izaten ditut halako txorakeriak kontuan?”
Azkenean, lokarririk gabeko zapatila urdin batzuen bila sartu nintzen barrura eta di-da  batean  mostradorean nengoen, zapata-kaxa besapean, erosketa ordaintzeko prest.
Salmahaiko tipoa nire nortasun-agiriko datuak irakurtzen normalean baino pixka bat gehiago luzatu zen. Nire “eskerrik asko” entzutean, agian euskarak eskaintzen duen konplizitateak lagundurik edo, honako hau bota zidan:
-Begitu, urte berekoak gara.
Ez zuen ematen datu anekdotiko bati buruz ari zenik, guztiz kontrakoa, erabili zuen tonuaren arabera, bazirudien berri txar bat ematen ari zitzaidala.
-Bai, ez gara atzokoak hain zuzen, ez – erantzun nion nik irribarretsu, zeozer erantzuteagatik. Segituan bota zidana are eta harrigarriago egin zitzaidan:
- Eta zelan sentitzen zara?
Sentitu? Une hartantxe lehendabizi ikusten nuen gizon bat nire sentimenduengatik galdezka nuela. Baina zer motatako Bilboko dendaria zen hura? Non geratu da “gure estiloa”, non betiko hitz gutxiko saltzaile zuhurrak? Bere begietan sumatu nuen larritasunak ez zuen erantzun arin batentzako lekurik uzten. Baina ez zen hori ez lekua, ez unea, ez egoera, azalpen sakonak emateko...
-Ba tira, batzuetan ondo, beste batzuetan ez horrenbeste... zer ba?
-Barkatu atrebentziagatik, baina denda honetan ez daukat nire adinekoekin berba egiteko parada ugari, eta azken bolada honetan oso gaizki sentitzen naiz. Hiru seme-alaba ditut, urte pila bat igaro dut umeak hazten eta jada ez daukat ezta lagunik ere. Orain gozatzeko ordua heldu zaidala suposatzen da..., baina... lur jota nago. Ez daukat ezertarako indarrik...
Ondoko saltzaileak, kamisetak tolesten zituen bitartean, ezkutuko begiradak botatzen zizkigun. Ulertuko al zuen gure ezinezko elkarrizketa?
-Ziztu bizian pasatu zait bizitza -jarraitu zuen. Orain emaztea eta seme txikia geratu gara etxean, baina... ez dugu asko hitz egiten. Maite ditut baina batzuetan... arrotzak egiten zaizkit...
Ez, ez zuen ematen burutik jota zegoenik. Bere begietan, bere begi-zuloetan, bere bekainetan, zerbait zegoen egiatan ari zela esaten zidana. Areago, bere S.O.S horretan argi nabaritzen zen norbaitekin partekatzeko grina. Momentuan izoztuta geratu nintzen. Ez nintzen behar zuen laguntza emateko gai. Bazirudien horietako amets arraro baten barruan nengoela. Ni ere konfidentziaren bat aitortzera behartuta sentitu nintzen, baina ahoa berriro zabaltzear nengoela, nire ondoan kokatu zen neska bat aurreratu zitzaidan:
-Perdón ¿Tienen estas en rojo?
Eta hor amaitu zen gure harreman laburra. Agur egiterakoan nolabaiteko barkamen eskaria marraztu zen bere aurpegian. Ez dut berriro ikusi.
Orain zapatila horiek janzten ditudan bakoitzean halako ondoez batek harrapatzen nau eta nire irudia ispiluan islatzean, ezin dut burutik kendu saltzaile horren pena keinu sakon hori.                
            
 




2016(e)ko irailak 17, larunbata

APALATEGI ARTEAN

Irakurtzen ez ditugun liburuak abisuz beterik zeuden...
Eta hor zeuden berriro. Liburu pila bat, apalategi ugaritan banatuta. Honako honetan kasino zahar batean izan zen, Gironako Llagostera herrian, bilketa solidario baten ondorioz atzealdeko paretak liburu zaharrez josita zeuden. Beste batzuetan liburutegi batean izan da edo bigarren eskuko azoka batean, edota ia desagertzear dauden liburu-denda zahar horietako batean.
Gustuko dut horrelakoetan izenburuak eta autoreen izenak miatuz luzaroan aritzea, tarteka paragraforen bat irakurriz. Memoriaren zoko urrunen batean ezkutuan dauden idazleak berpiztea. Bere garaian best-seller izandakoak gogoratzea. Nire biografiarekin zerikusia izan dutenak berriro aurkitzea edo betiko irakurri barik geratuko direnekin berriro topo egitea.
Hara!, Jose Luis Martin Vigil... nerabezaroko irakurketa morbosoak: ‘La muerte está en el camino’, ‘Una chabola en Bilbao’... Miguel Delibes, heriotzarekin aurrez aurre lehendabizi jarri ninduena: ‘La sombra del ciprés es alargada’, ‘La hoja roja’... Pío Baroja eta bere Shanti Andiarekin pasatako abenturak... Luis Haranburu-Altunaren ‘Itxasoak ez du esperantzarik’, nire lehenengo euskarazko liburua, barnetegi hartako bazkalosteko irakurketa saioei betiko lotuta...
Hor daude guztiak, nekez helduko den irakurle baten zain. Dozenaka kafe. Ehunka zigarro. Milaka tekla-jotze. Orduak eta orduak pertsonaiak marrazten, kontaketak garatzen, amaierak osatzen, osasuna xahutzen.
Zenbat orri joan ziren paperontzira orrialde horiek aukeratu baino lehen? Zenbat kafe edo whisky edo farlopa-marra erabili ziren gaua ‘pixka bat’ gehiago luzatzearren? Zenbat goizalde, zenbat ilunabar izan ziren prozesu horien lekuko? Eta zertarako? Ziur aski horietako askok literatura ogibide bihurtzearekin amestuko zuten noizbait. Horietako batzuek lortu egingo zuten. Agian, lehenengo izenburu arrakastatsua eskuratu ondoren, argitaletxearekin kontratu bat sinatu eta beste zenbait eleberri idazteko aukera -eta beharra- izango zuten. Hor, tarteka, lan bakar baten egileen izenak ere azaltzen dira; lehenengo porrotaren ondorioz bertan behera utzi zutenak edo horrenbeste ahalegin nekagarri egin ondoren errepikatu nahi izan ez zutenak... edo kontaketa bakar batean, esateko zuten guztia esan zutenak... auskalo.
Denbora ez da liburuki guztientzat berdin pasatu. ‘El varón domado’, ‘Caballo de Troya’ edo ‘El escándalo de Tierra Santa’ tankerako tituluak, hamarkadetan zehar horrenbeste egongelatako altzariak apaindu dituztenak, ez dirudi gaur egun inongo irakurleren interesik pizteko gai direnik. Ordea, hor dabiltza beti harro atzoko eta gaurko ikasgeletan gomendatzen diren klasikoak: ‘Cien años de soledad’, ‘El Quijote’, ‘Luces de bohemia’, ‘Zergatik Panpox’...
Edonola ere, oraingo honetan nire kopa altxatu nahi dut autore horien guztien alde. Egun batean gizateriari zer edo zer kontatzeko irrikan sentitu zirenak eta euren bizitzako ordu luzeak zeregin horretan inbertitu zituztenak. Horietako asko ez daude jada gure artean, euren idatzien oihartzunaren berri izateko, baina nonbait, berpiztu egiten dira gure eskuetan, haien lana berriro hartzerakoan.
Juan Jose Millásek dixit: Irakurtzen ez ditugun liburuak abisuz beterik zeuden...

2016(e)ko abuztuak 31, asteazkena

UDAKO KOKTELA


 “El hombre que amaba a los perros”, Leonardo Paduraren liburuaren irakurketa, nire oporraldiarekin batera hasi nuen. Eleberriko protagonistak Kubako hondartza urrun batean oso tipo berezia ezagutu zuen. Nire begiak liburutik altxatzean, Sopelako hondartza surf giroko jendez betea nuen inguruan.
Trotskyk Turkian pasatako nekeek bainuaren tronuan harrapatu gintuzten, garagardotegi-osteko digestio madarikatu bati amaiera ipini -kostata- nahian.
Gerra zibilean Errepublikako tropen artean Bartzelonan gertatutako istilu tamalgarriak, Bartzelonatik Sardiniarako Ferryan irakurri nituen. Liburua gainean nuela loak hartu ninduen. Itsasontziko motorren burrunba zela eta, erdipurdiko loaldia izan zen hura. Aldiro, POUMeko miliziano eta estalinisten arteko tiroketak arnas estuka-tuka-tuka esnarazten gintuzten.  
Geroago denboraldi lasaiagoa etorriko zen. “Costa Paradiso” izeneko urbanizazioan Europa osoko turista eta tatuajeak basurde baketsuekin batera bizi dira (ez da txantxa). Bertoko terrazan etzanda, Mediterraneoa bare-bare aurrean,  sobietar inteligentziak nola Ramon Mercader aberaskumea Belgikako “bon vivant” bilakatu zuen jakin nuen. Horren helmuga: Trotskyrengana gerturatzea eta azkenean hiltzea. Oso lan fina hau benetan. Bere helburua lortzeko, Ipar Amerikako neska troskista baten bihotza irabazi beharko zuen baita ere. Urteak eta urteak amorante kartsu baten plantak egiten “munduko proletario guztien etsairik handiena” mundutik ezabatzeko.
Destino petralak beste hondartza batean kokatu ninduen, oraingo honetan Sardinian. Bertan, nire harridurarako, beste Trotsky bat deskubritu nuen.    Mexikoko hozberoek eta Kalho ahizpen xarmak bero-bero jarri omen zuten iraultzailea, haren bizitza arriskuan jartzeraino.
Leonen bihurrikerien deskribapenak erabat eraginkorrak ziren; hondartza nudista batean ez egotea eskertzeko modukoak. 
Bidaia-agentzian itzulerako kamarotea ez hartzea gomendatu ziguten. “Besaulkietan oso ondo egin daiteke lo eta egunez bidaiatzean itsasontziko atrakzioekin gozatzeko aukera izango duzue”. Akatsa. Ontzi-barruko besaulkien aretoan ez zegoen lo egiterik. Aire girotuak Alaskan bertan jartzen zintuen, eta, ongi aholkatutako bidaiariek bakarrik zeramaten  burusia. Bestalde Ferryaren aukerak ez zuen ezta bi ordurako atsedenaldia ere ematen... eta hamahiru orduko bidaia zen... bada, mahai-futbol partida eta kuluxka artean (imajinaezinezko tokietan) Frantziara pasatzen ziren galtzaileen berri izan nuen: goseti, atsekabeturik, Frantziako kolonietatik ekarritako soldaduek zakarki astinduak... Guda garaian urrutiegi izan ziren auzokideek orain mesprezuz hartzen zituzten askatasunaren aldeko borrokalariak... 
Horietako esnatze mingarri batean, metalezko mahai hots baten gainean, buruan sortutako min-ziztadak Leon Trotsky gizagaixoa akabatu zuen pioleta gogorarazi zidan. Ramon Mercaderrek esango zuenez, bere bizitzako egun guztietan, bere garezur pareten artean errepikatuko zen garrasi ikaragarri hura.  
Ezinbestean, liburu hau bidaia honekin egongo da betiko loturik. “El Fulgor y La Sangre” Lizarrarekin, eta, “Obabakoak” Araotz auzoarekin bildu ziren antzera. Uda. Koktelen denboraldia izaten da. Eta batzuetan gozo-gozo sartzen dira.     





2016(e)ko abuztuak 30, asteartea

TROTSKIREN GARRASIA

"El Asesinato de Trotsky" pelikularen kartela.
1940. urtean gaude. Hitlerren tropak Parisen sartzear daude. Bere zabalkuntza kanpaina, Europan zehar, harrigarri arrakastatsua suertatzen ari da. Europa erdia bere eskuetan dago eta ia muniziorik gastatu barik.
Jacques Mornard izeneko gazte belgikarra -Parisen bizi den arren- kezkati dabil gertatzen ari denarekin. Aberaskumea eta negozio-gizona izanik, Jacquesek ez du inoren alde borrokatu nahi, ezinbestean datorren gerra horretan.
Azken bolada honetan, gazte belgikarra Silvya Ageloff, Ipar Amerikako neska konkistatu nahian dabil. Inork ez du ongi ulertzen horrenbesteko interesa. Sylvia ez da batere polita eta troskistatzat du bere burua. Jacquesek ordea, itxura aparta omen dauka eta dioenez, ez du inongo interesik komunisten arteko iskanbilak ulertzeko.
Behin ezkontzeko hitzemanda, bikotea Ameriketara doa. New York eta Mexiko DF artean idilio aparta biziko omen dute.  Mexikoko hiriburuan, Sylviak Leiv Davidovich Trotskyri sarri egiten dio bisita. Emakume ospetsua da Estatu Batuetako troskisten artean eta beti dago prest atzerriratuari laguntza eskaintzeko.
Bizitza ez da erraza errusiarrarentzat. Moskutik Joseph Stalinek bere etsairik handiena izendatu du eta heriotza-mehatxuak (eta saioak) nonahitik heltzen zaizkio.
Zehaztu gabeko negozioak aparte, Jacquesek prentsa artikuluak ere idazten ditu. Bere emaztegaiaren bitartez Trotskik berak izkribuak gainbegiratzea lortzen du pare bat aldiz.
Oso istorio ohikoa. Baliteke arrunta izatea ere. Baina ezkutuan, ikaratzeko moduko errealitate bat dauka: Jacques ez da belgikarra, katalana baizik, eta bere egiazko izena Ramon Mercader da. Bere idilioa antzerki hutsa da. Sobietar zerbitzu sekretuek antolatutako iruzurra da, helburu bakar batekin: Trotskiren konfiantza irabaztea eta une egokian hari bizia kentzea.
Sobietar inteligentziak, Espainiako guda garaian bereganatu zuen Ramon. Bere profila ezin egokiagoa zen: arrakalarik gabeko komunista, loria lortzeko ametsak zeuzkana, Moskutik heldutako aginduak obeditzeko prest.
1940ko abuztuaren 20an, zorigaiztoko misioa burutu zen. Ramon Mercader, jagole  guztiak agurtu ostean, etxean sartu zen, idatziak poltsikoan zeramatzala. Besoan tolesturik, gabardina bat zeukan eta horren barruan, bere arma: errusiar iraultzailearen buruan iltzatuko zuen pioleta. Garaiko prentsan argitaratu zenez, Trotskik artikuluan zuzenketak egiten zituela jaso zuen kolpea, zerbait esateko bere burua itzuli zuenean hain zuzen. Ramonek ez zuen sekula bere burutik aldenduko Trotskik botatako garrasi ozena.
Hurrengo egunean -gaur 76 urte betetzen dira- “Iraultza jarraitua”ren idazlea zendu zen, Mexikoko ospitale batean. Ramon Mercader atxilotua izan zen eta hogei urteko espetxe-zigorra bete zuen. Behin kartzelatik irtenda, Sobietar Batasunak bertan bizitzeko baimena eman zion. Bere azken urteak Kuban igaro zituen. Era horretan, egiazko sozialismoa nolakoa zen bizitzeko aukera izango zuen. Gizarte-eredu horien aldeko bilakatu omen zen hiltzailea.
Estalinismoaren garaian, hogei milioi gizakume hil egin zituzten. Iraultzaile askoren ametsa, gaur egun inork aldarrikatzen ez duen amesgaizto bihurtu zen. Nolanahi ere, ezberdintasunaren kontrako borrokak bizirik dirau. Izango al da gizateria iraganaren akatsak gainditzeko gai?


2016(e)ko abuztuak 17, asteazkena

AURP-EGIAK

Politikan ere, aurpegia arimaren isla izaten da.

Politikan ere, aurpegia arimaren isla izaten da. Stalin, Hitler, Trump edo Putinen argazkiak ikusi besterik ez dugu egin behar hori baieztatzeko.    
Trantsizio garaiko aurpegia, Adolfo Suarezena izan zen. Irudi serio eta ongi orraztua zen berea, baina haren seriotasunak ez zuen haserrea islatzen, lasaitasuna baizik. Irribarrea gutxitan erakusten zuen arren (garai gogorrak ziren), tolesgabea zirudien. Erregeak Suarez presidente izateko izendatu zuenean, erregimenaren historialariak, Ricardo de la Ciervak, esaldi handiuste hura bota zuen: “Zer akats, zer neurrigabeko akats!”, baina gaur egun erabat onartua ematen du erabaki ona izan zela, neurrigabeko erabaki ona. Agintari horren irudia, demokraziaren lehenengoa, garai berriek eskatzen zutena zen hain zuzen: gaztea, duina, elkarrizketazalea eta moderatua, nahiz, era berean, dena errotik eraldatzeko prest egon. Ducados erretzaile amorratua izatearena ez zen orduan gaizki ikusia, aitzitik, klase ertaineko herritar espainiar askorekin lotzen zuen. Garai hartan Euskadiko aurpegia Garaikoetxearena zen, zeinean batzen baitziren seriotasuna, harrotasuna eta mendeetako aldarrikapena.
Geroago Felipe Gonzalezena etorriko zen. Suarezen zurruntasuna aldera utzita, Feliperekin panazko jakak eta koadrodun alkandorak nagusituko ziren. Gainera denboraldi honen aurpegia bikoitza genuen: alde gazte eta ederra Feliperena eta beste bat itsusiagoa eta haserretua, AlfonsoGuerrarena, beti bere abizenari ohorea egiteko prest. Euskal-Powerren aurpegia zen orduan Jose Antonio Ardanzarena, aro berriaren ezaugarriak islatu behar zituena: Jaurlaritzan sozialistekin batera zeuden nazionalistak, eta, besteak beste, bi arazo handiei aurre egin behar zieten: krisiari eta berunezko urteetako hilketei.
Diru-janaren aroa ("pelotazo" izenarekin bataiatu zena),  Aznarren eskutik etorriko zen. Nahiz eta bibote baten bidez saiatu, ezinezkoa zen bere keinu horri benetako seriotasuna ematea. Jose Marirekin batera esperpentoa heldu zen Moncloara. Beharbada, hoberen definitu zuen irudia George Bushekin egindako argazki ospetsua izan zen: biak harroputz, euren botak mahai gainean jarrita.  
Zapateroren irudiak beste “jite” bat omen zeukan. Baina hasieran duintasuna erakusten zuena nahiko aurpegiera patetiko bilakatu zen, kimu berdeen motoa alferrik saltzen saiatu zenean. Bitartean gure lehendakariaren keinua berriro ere bena eta hantustetsua egiten zitzaigun. Lizarra-Garaziko akordioarekin batera Ibarretxeren plana zetorren. Broma gutxi horrekin.
Patxi Lopezen harridura aurpegia ziztu bizian Ajuria-Eneatik igaro ondoren, Urkullurena dugu: irudi gogorra, harrizkoa, Rushmore mendian izateko modukoa. Horrenbeste urte egunkari guztietako azaletan berri txarrak ematen agertu ostean, oraingo euskal irudia askoz instituzionalagoa da, beste batzuentzat uzten dira orain izualdiak eta bukaera ezustekoa duten abenturak.
Bitartean, Madrilen, Rajoyren ezinezko irudia ezinbestean betikotzeko arriskuan dago. Orain dela urte gutxi, inork ez zuen beraren aldeko apusturik egiten eta orain, ustelkeria independentismoa baino errazago barkatzen  den herrialdean, inor guztiz konbentzitzen ez duen irudi hau dugu. Aurpegi tragiko eta halere komikoa, sendo eta halere arina. Badaude batzuk oraindik ere jaietan egongo direnak beren garaipena ospatuz: Intermedio saioaren taldekoak.      











2016(e)ko abuztuak 11, osteguna

PRONO

Porno pelikula baten grabazioa
 Gaztelaniazko CNNren webgunean irakur daitekeenez, “porno” da interneten gehien bilatzen den hitza, eta “prono” -agian urduri bilatzean klikatzen dena- bigarren postuan dago. Aurtengo ekainaren 28an, adibidez, “Brexit” hitzak estatistika hori apurtu zuen. Honelako aldaketak unean-unean gertatzen dira, gizartean pil-pilean dagoen gairen batean interes berezia adierazten duenean jendeak.
Orain dela hiru hamarkadatxo “kodifikatua” zegoena, telebista kanal bakar batean, edo ezkutuan alokaturik bideoklubean, orain libre eta edonoren esku dago, bi “kliketara” interneten.
Hori bai, modu irekian igortzen duten telebista kateetan, orain debekatuta dago, baina ez da arraroa horietako tele-paketeren batean atzerriko kate batetik emandako porno zintaren bat aurkitzea.       
Klik-klik eta ipurdi bat behin eta berriz zaplatuta. Klik-klik eta sartzea sinestezina ematen duena, nola sartzen den ikusi. Klik-klik eta begiratu! Hor duzu Torbe, ekialdetik ekarritako azken fitxaketaren bat dastatzen.
Amaigabeko menuak gustu eta bizio guztien zerbitzura. Milaka partitura, mundu osoan zehar jotzen den eltzagor kontzertua zuzentzeko.
Nire belaunaldiko txikiok “puta” hitza bilatzen genuen hiztegian. Horren bilaketa morbosoa, subertsioaren gaindia zen guretzat. Egungo umeek ez dute problema handirik sado-masoko pelikulak bi klik horien bidez ikusteko. Ikerketa ezberdinek emaitza ezberdinak eskaintzen dizkigute, baina joera batzuetan denak daude ados. Urtez urte porno orrialdeei bisita egiten dieten gaztetxoen kopurua goraka doa.  Gizonezkoen gauza da gehienbat, nahiz eta emakumezkoen kopurua ere handituz joan. Onanismoa da helburua. Pelikula mota hauek ez dira ia inoiz osorik ikusten.
Munduko bigarren porno-ataririk garrantzitsuenak, PornHub izenekoak, orain dela gutxi argitara eman ditu bere datuak. Horien arabera Espainia da hamargarren herrialdea kontsumitzaileen zerrendan. 800.000 espainiar herritar sartzen dira egunero orrialde hauetan. Lehenengo hiru postuetan Estatu Batuak, Britainia Handia eta Kanada daude.
Nolanahi ere, argi dago ohitura berri bat dela. Sekula ez da pornografia horren eskura egon eta urteak pasa beharko dira belaunaldi berrien sexualitatean zer eragin izan dezakeen jakiteko. Momentuz argi dago modaren munduan erabat sarturik dagoela, eta, feminismoak berak ez du jarrera bateratu bat erakusten horren aurrean.
Deigarria izan zen, adibidez, Chrissie Hynde-k, Pretenders taldeko abeslariak, iaz sortutako iskanbila gai honen inguruan. Elkarrizketa batean honako perla hau bota zuen: “Nire ustez pornografikoa da, kuleroak erakutsiz dantzan eta abesten bazabiltza emanaldietan. Esan gura dudana da, sexua saltzen ari bazara, orduan ezin duzula esan musikaren aldeko feminista zarenik, zeren nire iritzian, neska koxkorrak asko nahastu baitaitezke horrekin”. Miley Zyrus eta antzeko artistei buruz ari zen Chrissie eta mota askotako erantzunak jaso zituen, ia guztiak (aldeko eta kontrakoak) oso era sutsuan botatakoak.
Alde batetik, eraso sexisten kontrako kontzientzia geroz eta zabalduago dagoela ematen du, eta bestaldetik, inoiz ez da horren erraza izan halakoak pantaila batean ikustea. Klik-klik: taldean egindako bortxaketa. Klik-klik: “Lan bat lortzeko erarik errazena”. Klik-klik: “18+1 (nahiz askoz gazteagoak eman)”. Klik-klik: “Ikasleak diru truke kalean txortan”...
Ez al du merezi tabakoak edo animalismoak izaten duten eztabaida?    



    

2016(e)ko abuztuak 5, ostirala

NI NINTZEN PASTAFARI

Bobby Henderson "Pastafasismo" izeneko erlijioaren sortzailea
Facebooken ikusitako burutazioa: “Erlijio guztiek jainko estralurtarra dute eta beti dago oso kezkatuta larrua jotzeko gure ohiturarekin”. Txantxa bai, baina irribarrea izozteko modukoa. Badaude beste ezaugarri batzuk erlijio gehienetan errepikatzen direnak: frogatu ezinezko zutabeetan oinarritzen dira; fede itsua dute ardatz; hil ondorengo sariak eta zigorrak iragartzen dituzte, lurreko bizitzan portatu zaren eraren arabera; emakumeek bigarren mailan jokatzen dute hierarkietan, baina lan gogorrak egiteko orduan lehenengo ilaran egoten dira; eskoletan txiki-txikitandik ikasten dira eta hainbat herrialdetako historian zehar gudak eta sarraskiak izan dituzte aitzakiatzat. Hori bai, gizakion arteko maitasuna eta karitatea  predikatzeko ohitura dute. 
Estatu Batuetan -eta adi, gehiegitan ispilua baitugu- aldiro kreazionismoa eta espezieen eboluzioa irakaskuntzan parekatzeko saiakerak izaten dira. Horietako batean, George W. Bushen legealdian, umorezko erantzun modura “pastafarismoa” izeneko erlijioa sortu zen. Sinismen guztientzat errespetua eskatzen bada, eta zientziak egun frogatutzat ematen duenarekin partekatzen badira, zergatik uko egin norbaitek asmatutako erlijio berri bati?               Bobby Henderson izeneko fisikoak 2006. urtean idatzi zituen pastafarismoaren printzipioak, horietako ekimen bati aurre egiteko. Hendersonek eskutitz bat idatzi zion Kansasko Hezkuntza Kontseiluari. Idatzian errespetu osoa eskatzen zuen bere fedearentzat eta -jakina- irakaskuntzan besteen parean sartzea. Bere ustez jainko sortzailea espageti haragi-boladuna da (Espagetien Munstro Hegalaria), eta euren Elizan dogma bakarra da dogmarik ez izatea, Espagetien Munstro Hegalari ikusezinak unibertsoa sortu zuen mozkor baten eraginez; horixe bera da munduak horrenbeste akats izatearen zergatia.
Amorrualdia besterik ez zela zirudiena mundu osoan zehar zabaldu zen, antzeko egoeratan argudio modura erabiltzeko, inposizioen aurka. Zenbait “pastafari” iraztontzi bat buruan ezkondu dira Hego Korean (horixe baita pastafarien janzkera) eta bai Austrian bai Txekian zenbait morroik pasaporteko argazkietan horrela lortu zuten agertzea haien aldeko epai baten ondorioz.  
         Egun, sinestezina dirudien arren, Polonia eta Zeelanda Berrian, legez onartuta dago beste sinesmenen artean eta sareari begirada bota eta gero, argi dago bola hau (espageti-haragizko bola hau) geroz eta handiago egiteko bidean dagoela. Izan ere, honen inguruan agertzen diren berriak begiak igurzteko modukoak izaten dira. Hona hemen azkenetariko bat: Joan den otsailetik ‘pastafari’ errituaren araberako ezkontzek gainerakoen balio bera izango dute Zeelanda Berrian. Egia da, baita ere, bertan legeak oso malguak direla erritu ezberdinetako ezkontzak baimentzeko orduan eta erlijio berri honek hartu duen errekonozimendua bazutela aurretik, besteak beste, druidismoak edo zientziologiaren jarraitzaileek. Herrialde honetako “Ramen” (Abade) nagusiak horrela zioen: “Tolerantzian eta pentsamendu arrazionalean sinesten dugu, eta uste dugu aldaketa eragin daitekeela barretik eta umoretik, eta ez erlijio indarkeriatik”.
Jaungoiko bat izango balitz, ezbairik ez, gainerako erlijioak baino askoz atseginagoa izango litzateke hau. Konbentzitu naute. Egin dezagun otoitz.