2017(e)ko ekaina 23, ostirala

ALENTEJO GAUAK

Bazen behin etxe zuriz beteriko leku eder bat. Erdi Aroko pabadurazko karriketatik plaza zabal eta dotore batzuetara hel zitekeen, eta bertan, kolonia-estiloko elizak edo erromatarren eraikinak aurkitu ahal ziren. Alentejo zuen izena eskualdeak eta Evora hiriburuak.
Inguru bitxi horretan turistak zeuden, bai, baina ez zuen ematen turismoak suntsitu duen hiri horietako bat. Oraindik bizirik zeuden estilo zaharreko liburudendak, taberna eta kasino lagungarriak eta bidezko prezioko jantoki tradizionalak.
Bitxia bazen ere, bizirik eta sasoian zeuden, baita ere, alkate eta zinegotzi komunistak zonalde horietan, eta bizirik zeuden bertokoek behin eta berriz udaletxeetan kokatzen zituztelako, pozik omen zirelako haien lanarekin.
Ekaina zen eta Giraldo izeneko enparantza horretan oholtza handi bat prest zegoen: EXIB, Iberoamerikako musiken topaketaren ekitaldiak erakusteko prest.
Ekimen hori zela eta, lau egunetan, Iberoamerika osoko artistak eta mundu osoko kazetariak eta programatzaileak bildu ziren alderdi hartan. Ez ziren, ez, oso artista ezagunak. Topaketa horietan parte hartzeko, hautaketa zorrotza egin zen aurreko hilabeteetan zehar. Ehunka aurkezturen artean hogei bat izen ziren hautatuak. EXIBen aritzea ez zen, bakarrik, publiko berri baten aurrean jotzeko aukera paregabea. Entzuleen artean, ospeko jaialdien arduradunak, managerrak eta kazetari ugari aurkitzen ziren, bertoko herritarrekin nahasturik. Ez zen, inola ere, ekitaldi bat gehiago. Aurreko edizioetan baieztatu zenez, EXIBen arrakasta lortzea bultzakada itzela izan zitekeen edozein artistaren ibilbidean.
Eta horrela igarotzen ziren egunak inguru aparta horretan. Goizetan, profesionalentzako zonaldean –Don Manuel izeneko jauregi eder batean egokitua– topaketak eta elkarrizketak ugari ziren. Arratsaldeetan, aldiz, Giraldo plazako ekitaldiak ospatzen ziren, eta iluntzean, artista gonbidatuentzako txanda zen. Inguruko tabernetan antolatuak, gehienbat.
Gero, sorginkeria izango bailitzan, hiri osoa musikaren oinetara jartzen zen, une berebizikoak bizitzeko, bata bestearen ondotik.
Gitarrista argentinarrak, biolinista euskaldunak, Mexiko, Katalunia, edo bertoko abeslariak, Galiziako pandero-joleak, Brasilgo perkusionistak, Kurdistaneko laute-jotzaileak... edozein txokotan biltzen ziren, inolako hitzordurik gabe, luzaroan musikaren bidez hitz egiteko, komunikatzeko, gozatzeko. Gaueko izar-mantuak hiria estaltzen zuenean eta afalostekoak amaitu eta gero, Koreako promotorea, Londoneko kazetaria edota bertoko zinegotzi gorritxoa, musikariekin batera nahasten ziren, txaloak jotzeko, dantza egiteko edo irrintziak botaka aritzeko.
Goizaldean, oilarraren kantuarekin batera, bakoitza bere lekura itzuli zen. Betzuloak betzulo, han jarraitzen zuten salmentek, aurkezpenek, sinadurek, elkarrizketek...
Lau egunen bueltan, herriak bere bizimodua berreskuratu zuen. Musikariak eta profesionalak etxeratu ziren eta gaueko doinuak itzali ziren.
Baina betiko geratu zen, bertoko giroan, nazioartean elkarulertzeko (eta gozatzeko) mezu ahaztezin hori. «Eta hau hola ez bazan...»

2017(e)ko ekaina 14, asteazkena

ANACONDA, EZIN GEHIAGO KONDA

 Agur betiko, larunbata gaueko sukarra, pistako errege-erreginak, eskuan kubata duten herriko Travoltak, erreserbatu ilunetako mito eta legendak, dantzaldi solteak eta lotuak, neska-taldearen koreografiak...
Agur betiko, Saloon erako liskar orokorrak, bafle erraldoiak, konbinatu exotikoak: ‘Lugunba’, ‘Vaca Verde’, ‘Mosca’, ‘Cua-Cua’, ‘Destornillador’, ‘Torombolo’, ‘Semaforo’, ‘Cerebrito’, ‘Pantera Rosa’...
Agur betiko, disc-jockey alaiak, txakur-aurpegiko ate-zaindariak, galtzerdi zuriei debekuak...

Agur betiko neskentzako doako ostegunak, gabon eta erregeetako kotiloiak, bi saioko ekitaldiak...
Agur eta ohore, izen handi horiei : ‘Garden’, ‘Galo’s’, ‘Cerebro’s’, ‘Aloha’, ‘Anaconda’, ‘Rivelino’s’, ‘People’s’, ‘Swan’s’, ‘Pumaniesca’, ‘El Volante’, ‘Zapa’, ‘Gwendoline’, ‘Delpho’s’, ‘Lau Bide’, ‘Ku’, ‘Trebol’, ‘Sokoa’, ‘Country’, ‘Young’s’, ‘Golden’, ‘Tiffany’s’, ‘La Perla’...
Agur betiko, diskotekak, hirurogeiko hamarkadan antzinako ‘txitxarrilloak’ ordezkatu zituztenak, nolabaiteko ‘modernitate’ koloretsu eta zalapartatsu batean sartzeko ilusioa sorrarazten zigutenak. Agur, ligatzeko polikiroldegiak, bikote askoren sorlekua, gazte mordo baten lehenengo zirrien eszena, eta lehenengo desengainuena.
Aste honetan Barakaldoko Anaconda diskotekaren itxiera ezagutu dugu. Nire hirurogei urteko anaiak eta nire hogeita bi urteko alabak dibertitzeko gunea izan dute, garai ezberdinetan. Nik ere, sekula oso diskotekazale ez izan arren, izan banituen nire Anaconda-uneak. Garai batean Radio Juventud-ek bere ‘Pasajeros de la Felicidad’ saioa bertan antolatzen zuen, larunbata goizetan. Jose Antonio Cayónek aurkezten zituen saioak eta pixka bat ‘Komantxe lurraldean’ sentitzen nintzen arren, Iman, Los Mismos, Miguel Rios, Rumba Tres, Tony Landa, Max-B eta antzeko artistak zuzenean dohain ikusteko parada izan nuen. Geroago, Zarama taldearekin hasi ginenean, horietako zenbait ‘boitetan’ jotzeko aukera izan genuen. Kamerino zahar horien paretetan ohikoak ziren antzinako taldeen argazkiak, normalean eskaintzaren batekin sinaturik: «Para la discoteca Yoko Lenno’s, con cariño y simpatía de Tony Ronald». Argazki horixka horietan, ehunka talde ahaztutakoen irudiak biltzen ziren; beti oso dotore jantziak, beti irribarretsuak, agian ospe eta loriazko ametsez beterik. Horietako talde asko disko ziztrin bat grabatu gabe desagertu ziren eta haien aztarnak, banaka batzuen oroimenean dirau soilik bizirik.
Bitxia da gero. Askoren gaztaroan protagonismo itzela izan arren eta duda barik ekimen kultural egonkor baten sortzaileak baziren ere, gizarteak askotan, ez ditu begi onez ikusi eta gehiegitan mota guztietako susmo txarrak eta esamesak jaso izan behar dituzte. Inork ez du inoiz diskoteka batean pentsatu sari instituzional bat eskaintzeko orduan, eta bai, adibidez, lehergailu bat ipintzeko garaian (’ETA, deja alguna diskoteka’ abesten zuen Lehendakaris Muertos taldeak).
Batzuk oraindik bizirik dirauten arren, badirudi diskoteken garaia, ezagutu dugun eran behintzat, amaitutzat hartu daitekeela.
Agur betiko, ke eta kolore tximista artean dantza egiten zuen gazteria, afixa erraldoiak kaleetan, talde eta orkestra askoren ogibidea. Ispiluen bola betiko gelditu da. Agur eta ohore.


RENO RENARDO: 10 URTE

Bai musikan eta bai literaturan, nahiko obsesiboa izateko ohitura dudala aitortu behar dut. Aldian behin nire barnean zerbait pitzarazten duen artistaren bat aurkitzeari, bizirik irauteko arrazoi nahikoa deritzot. Honelako zerbait gertatzen denean nire 'amorante' berriaren ibileran sakontzeko joera daukat. Hamahiru urte nituela gertatu zitzaidan lehenengoz, garai hartan Rolling Stonesen 'herrialdera' egiten nuen ihes, ahal nuen beste alditan, inguratzen ninduen asperdura eta kaskarkeria ahazteko asmoz. Ustezko herrialde hartan emakume interesgarriak, munduko bira kitzikagarriak eta bost kontinenteetan entzuten ziren abesti urratzaileak ugaltzen ziren. Zerrenda beste izen ugariz gizenduko zen: Lou Reed, The Doors, Joe Jackson, Santana, Sex Pistols, Blondie, Ramones, Stranglers, Clash, Ruben Blades, La Lupe, Benito Lertxundi, Bersuit, Radiohead... Azkenaldian La Yegros, talde argentinarraren herrialdera joaten naiz tarteka bizitzera. Bilbon ikusteko aukera izan nuen, joan den astean, eta oraindik ere jira eta bira dabil bere kunbia psikodelikoaren doinua nire baitan.
Baina bizitzaren zama astunegia egiten zaidanean, eguneroko lehiak gainditzen nauenean, nire burua martetartxo-makina batean etengabeko borrokan sentitzen dudanean... orduan eskura eduki nahi dut El Reno Renardo.
Batzuetan heavy-metaleko klasikoak oinarri, beste batzuetan Mecano eta Mocedades tankerako taldeen abestiak rock gogorraren esparrura eramanez, Bilboko laukote honek oso nortasun handiko marka eskaintzea lortu du. Musikari bikainak badira ere, hitzetan dago, ziur aski, euren arrakastaren koska.
Jevo Jevardok asmatutako erretratuak garratzak dira nonbait, baina sekula ez dira panfletarioak edo progresismo errazaren egia sakratuen morroi. Marrazten diren egoerek gutariko askoren bizitzarekin dute zerikusi zuzena: hozkailua zabaltzean beldurrezko pelikula bat aurkitzen denean; zure alabaren 'hamster' kuttuna arratoi nazkagarri bihurtzen denean; isuna jarri berri dizun munipa hori zure eskuekin itoko zenuenean...
Kantuen pertsonaiak gaur egungo antiheroiak izaten dira. Gutariko bat izan daitezke eta hauetariko bat ere bai: Asteburuetan 'Coronel Tapioccaz' jantzirik herri txikietan galtzen diren kalekume patetikoak; «ez dago potrorik» entzunez gero edozein kirtenkeria egiteko gai bihurtzen diren astapotroak; Facebooken kontrako agiri iraultzailea argitaratu ondoren, sare sozial hau bertan behera uzten dutenak, gero egun batzuen bueltan atzeko atetik berriro sartzeko...
Aurten hamar urte bete dituzte eta ospatzeko 'Orgía con Satán' izeneko diskoa eta haien ibilera islatzen duen dokumental bat argitaratu dute. Diskoan euskaraz egindako lehenengo kantua sartu dute. Euskararen aldeko jai guztietarako egiten diren ereserkien parodia ederra. Izan ere, izena nahiko esanguratsua da: 'Euskal Txupifesta': «Gu ez gara trikitilariak/ ezta ere txalapartariak/ baina hemen ordaintzen ditugu zergak/ Subentzioak asko maite ditugu/ ta berdin zaigu PNV ala Bildu/ Ez dugu nahi apartheid kulturala/ Nork ote erabakitzen ditu hemen eusko labelak?/
 Bizi luzea Metaleko Babuinoei!

2017(e)ko ekaina 3, larunbata

GOOGLEK BADAKI


Larry Page eta Sergey Brin, Googleren sortzaileak


Atzokoa naizela eman ahal du, baina badira urteak ezagutzen dugula elkar. Hasieran, -gogoratzen?-, «bat gehiago» nintzela uste zenuen, beste bilatze-motor batzuen artean aukeran nengoela. Areago, behin baino gehiagotan «egokiena ez nintzela» ausartu zinen esatera, lagunarteko kalakaren batean, Yahoo edo izenez gogoratzen ez duzun atari euskaldun hura nahiago zenuela... (kar, kar kar)
Gizajoa. Poliki-poliki eta ia ohartu gabe ezinbestekoa bihurtu nintzen zure egunerokotasunean. Egun, ni naiz zure ordenagailua piztean agertzen den lehena, efemeriderik aipagarrienak gogora ekartzen dituena, zure urtebetetzea ere marrazki koloretsuez zoriontzen dizuna eta zure inguruko informazioa etengabe pilatzen duena.
Gerta liteke zeu non zauden ez jakitea. Lasai. Googlek badaki. Eta badakit, baita ere, zure profila nolakoa den, zure gustuak zeintzuk diren eta zure aurrekontua zein den.
«Nik ez daukat ezkutatzeko ezer», esaten diozu zure buruari, baina adi, denok daukagu egun okerren bat -eta betikotu nahiko duen ustezko lagunen bat- edo gure curriculumari laguntzen ez dion gertaera edo argazkiren bat.
Nire zerrendan agertzea oso erraza da, baina bertatik desagertzea... hori beste kontu bat da. Aintzat hartu eduki guztien jabea ni naizela eta ez zu. Bezeroek aukeratzen dituzte zeintzuk diren sarrera aipagarrienak eta zeintzuk ez; algoritmo kontua da hau, besterik ez, ez da ezer pertsonala, matematikek agintzen dute gurean.
Denok dakigu, laztana, morboak mugiarazten duela mundua. Egunen batean justiziarekin arazoak baldin badituzu, hori da zure izena bilatzerakoan agertuko den lehenengo aipamena, zalantzarik ez. Gurea garbia eta zientifikoa da, guk ez ditugu berriak egiten, bakarrik sailkatu egiten ditugu bezeroen interesen arabera (beno, eta gureak ere bai, publizitate-tasak ordainduz gero).
Urte hauetan lortu dudana, ezbairik ez, ez da astoaren goizeko arrantza. Milioika enpresa eta etxetan naiz eguneroko erreminta nagusia eta arazo larria izango litzateke egun batetik bestera ni desagertzea.
Orain ni naiz zure medikua eta zure imanorratza, zure amorante birtuala eta zure aholkularia, zure orientatzaile espirituala eta zure argazki bilduma. Eta hau guztia -momentuz behintzat- musu-truk, hau bai ogi eta arrainen miraria!
Munduko negoziorik handienetakoa izanik, nire irudia ezin da gazteago eta modernoago izan. Nire nagusiez hedabideetan hitz egiten denean sekula ez dira ‘handiki’ edo ‘jauntxo’ bezalako izendapenak erabiltzen, gureak ‘sortzaileak’, edota ‘influencerrak’ dira. Gustuko dituzte elastiko zaharkituak eta bakero urratuak janztea eta are eta gustukoago ingeniaritza fiskala erabiltzea, ahalik eta zerga gutxien ordaintzeko. Horretarako Irlandan kokaturik ditugun, gure bulego ‘naifetan’, Estatu Batuetan ordaintzen ez ditugun zergak -«America first, badakigu»- Bermuda irletara desbideratzen ditugu, Facebookek eta Microsoftek irakatsi ziguten legez. Ez alferrik, burmuinik distiratsuenak biltzeko ohitura daukagu.
Pentsa ezazu, lagun: zenbat egun igarotzen duzu urtean zehar nire izeneko letra alaiak ikusi barik? Bai, badakigu, Googletik edozein momentutan atera zaitezke, baina kontuz, horrek ez du esan nahi Google zure bizitzatik irtengo denik...

2017(e)ko maiatza 25, osteguna

IDOLOAK AKABATZEKO GIDA

Nahi eta nahi ez, urteak pasa ahala, gauza handirik ez izan arren, bagoaz zerbait ikasten.
Agian ikasitakoak ez dira izango eskolan ikasi beharrekoak, baina tira, bizitzaren ikasgaiak ere mamitsuak dira nonbait.
Egun batean ohartzen gara, adibidez, gure ohiko taberna ez dela herrian dagoen gomendagarriena, izan ere oso ospe txarrekoa da, baina guztiz argi ez dagoen arrazoiren batengatik “bazter batean dagoen aulkian eseri, ukondoak barraren gainean paratu eta hantxe egoten zara, garagardoak bata bestearen atzetik irensten”.
Urteak pasa ahala konprenitzen dugu, baita ere, lehenengo sexu harremanak, nahiko kitzikagarriak suertatu arren, ez direla hoberenak izaten eta ordea, gorrotoa maitasuna baino askoz afrodisiako egokiagoa bilaka daitekeela.
Urteak pasa ahala hasiak gara ulertzen, era berean, gizarte perfektuaren ametsek, teknologiaren eskutik, amesgaizto bilakatzeko joera dutela, agian hobezintasuna ez dagoelako gure DNAn.
Urteak pasa ahala, ikasten dugu, baita ere, lan-elkarrizketa gehienak adar-jotze hutsak direla eta babaloretzat hartzen dugun horrek, ikasbide ahaztezin bat eman diezagukeela, gutxien espero dugunean.
Urteak pasa ahala, konprenitzen dugu, halaber, ospea lortzen dutenak ez direla beti hoberenak izaten. Belaunaldi baten talenturik handiena soto urrun batean gorderik egon daitekeela, kutxa ahaztu batean dagoen maketa horretan, hain zuzen. Eta besteak, idoloak izendatu ditugunak, berandu baino lehen akabatu behar ditugula, jasanezinak bihur ez daitezen.
Badira bai, ikasgai ugari bizitzaren ibilbidean. Batzuetan, txikitan ikasi duzunari buelta emateko modukoak. Polizia ez dago beti zure alde eta ez ditu guztion eskubideak era berean defenditzen; zaborretik irtetea ez da gauza erraza, gehienbat zu bezalako zaborrak etsairik sutsuenak dituzunean. Zure belaunaldia ez da aurrekoekin apurtu duen lehena eta ia ohartu gabe, egun batetik bestera, zu bilakatu zaitezke gorroto zenuen inkisidore hori -gainera, bihotz gazteko borrokalaria izateko ustean-.
Gai hauek eta beste hainbat ditu hizpide “Idoloak Akatu Genituenekoa” argitaratu berri den liburuak -Barnezomorro edizioak-. Hemezortzi ipuin, hemezortzi punk-kutsuko abestietan oinarriturik. Gotzon Hermosillak, Igor Mercadok eta Iñigo Basaguren-Duartek sinatzen dituzte lan kolektibo honen atalak. Talde inspiratzaileen artean Iggy & The Stoges, Bikini Kill, Anti-Nowhere League, Rezillos, eta, nola ez, Sex Pistols, Clash eta Ramones...  
Bai izenburuan eta bai informazioko testuan argi geratzen da punk-literatura izateko borondatea, baina haiek azpimarratzen dutenez “sexu , droga eta rock & roll” topikoaren osagaiak aurkitu ez ezik, “bestelako gaiak ere jorratzen dira orriotan”.
Egia esan, sexu eta drogaren protagonismoa ez da horren aipagarria eta musika ere, giroan dago, istorioetan baino gehiago. Aurkitu daitekeena aldiz, ni bezalako askoren bizimodu eta imajinarioarekin zerikusirik duten egoera -eta gogoeta- ugari dira. Errepide azkarrak, bizimodu gordinak, eguneroko mendekuak, taberna giroak, mehatxuak, lantaldeko paranoiak... Mundu oso bat euskaraz oso gutxitan aurkitzen dena eta horrenbestetan aipatzen den gure “kontaketa” horren zati bat ere badena. Nire “kontaketa”rekin erlazio zuzena badu behintzat.     
Eta bai, bazen garaia.            

         

2017(e)ko maiatza 18, osteguna

OHOLTZA GAINEAN HIL



Miriam Makeba bere azken ekitaldian


Oso denbora laburrean, bideoa begiz begi ibili da. Bruce Hampton oholtza gainean zerraldo eroria, haren bandak “Turn On Your Lovelight” abestiarekin jarraitzen duen bitartean. Heriotzaren ezinbesteko bakartasuna, irudi harrigarri bakar batean. Bere hirurogeita hamargarren urtebetetze eguna zen eta bandako gainerakoek, geroago esan dutenaren arabera, txantxetan zelakoan zeuden.    
Ez dugu urrutira joan behar horrelako zerbait gurean gogoratzeko. 1976ko azaroan betiko utzi gintuen Xalbadorrek, askorentzat izan dugun bertsolaririk finenak. Oholtza gainean zegoen Urepelen, bere omenezko ekitaldi batean hain zuzen, gaizki sentitzen hasi zenean. Inori ezer esan gabe, poliki-poliki jendetzatik aldendu zen bakean zentzeko. Bere bihotzak ezin zituen egun hartako zirrarak jasan.                                                                 
 RIP taldeko gitarra-jotzailea, Jul Bolinaga, 2016ko azaroan hil zen Bergaran “The Potes” taldearekin “Condenado” abestia jotzen zuen bitartean. Bere anaia Txerra, RIP taldean bizirik dirauen kide bakar utzi zuen.
Hilabete berean, baina 2008an betiko utzi gintuen, baita ere, Hegoafrikako Miriam Makeba abeslariak. Mitikarako osagai asko daude honetan ere. Makeba apartheid kontrako borrokaren ikurra zen eta Napoliar Kamorraren feudo batean zegoen bere bizitzaren azken egunean, mafiaren kontrako kontzertu batetan. Orduko kronikek kontatzen digutenez, Pata-Pata izan zen bere azken kantua eta oholtzatik aldageletarako bidean jausi zen, han pilatuta zeuden kutxen artean, sekula berriro ez altxatzeko. Hirurogeita hamasei urte zeuzkan berak.        
Joaquin Briolini, rockero  argentinarra ere 2014ko azaroan hil zen hogeita bi urte besterik ez zuela. Kasu honetan bere mikrofonoaren kableatze okerrean datza zergatia.
Beste batzuetan artistak erail egin dituzte ekitaldian bertan. Dimebag Barrell-ek, Pantera taldeko gitarristak, bizia galdu zuen gizabanako bat Ohioko gau-klub batean tiroka sartu zenean, 2004ko abenduan. Bildutakoen artean beste hiru biktima izan ziren, poliziak bera akabatu baino lehen. Hiltzailearen lagun batek esan zuenez, hiltzailea erabat obsesionaturik zegoen taldearekin.
Papa Wenba artista kongotarrak ere oholtza gainean aurkitu zuen bukaera. Afrikako herrialde askotan ospe handiko artista zena burmuineko malariak jota zegoen. Hala ere, ekitaldiak eskaintzen jarraitzea erabaki zuen, ondorioa zein izan zitekeen soberan jakin arren.  Hirurogei urte izanik Boli Kostako Abiyán hirian jotzen zegoelarik betiko isildu zen.   
Youtuben, Hamptonen heriotza bilatzean, grabaturik gertatu diren beste eszena ikaragarri batzuk aurki daitezke. Sakelako batek betikotu zuen MC Dalesteren brasiliar raperoaren hilketa, tiro baten ondorioz. Zur eta lur geratzeko modukoa, hogeita bat urteko gazte baten bizia bat-batean akabatzea zein erraza izan daitekeen ikustea.     
Are sinestezinagoa Irma Bule, Indonesiako abeslariaren amaiera. Irmak sugeak ateratzeko ohitura zeukan, ikuskizunak zirraragarriagoak bihurtzeko asmoz. Hogeita bederatzi urte zeuzkala, kobra baten hozkadaren ondorioz hil zen, berrogei minutuko agonia sufritu ondoren. 
Azkenera arte ekinean ibiliak. Lorian egonik desagertuak.  Alde ona bilatzearren, gustuko zuten zerbait egiten, jaso zuten denek, dama zuriaren bisita, eta gehienetan, ez zen bideratze luzea izan.
Badakigu: Ikuskizunak, aurrera jo beti.


          

 



2017(e)ko maiatza 8, astelehena

PANPINAK

Ramoncinek, 'Salvados' telebista-programan esana: «Nik oso argi izan behar dut hau, maltzurkeria horiek guztiak esaten dituztenak ez dira nitaz hitz egiten ari, bestela zoratuko nintzateke. Hor badago panpina bat, nire irudia daukana, eta hori da ahoz aho dabilen Ramoncin eta ez ni...».
Denok omen daukagu bai, gure antza duen panpina bat besteok irudikaturik eta era berean, guztiok, ezinbestean, besteen panpinak fabrikatzen ditugu, batzuetan dugun informazioarekin eta beste batzuetan imajinatzen dugunarekin soilik.
Oso ezagunak ez baldin bagara, gure panpina –tira, gure irudi publikoa– inguru hurbilean geratuko da. Beti izango da, bai, panpinak fabrikatzen zaletasun berezia daukanik, ziur aski haien bizitzek interes handirik ez dutelako. Hau da, esaterako, Canovas, Rodrigo Adolfo y Guzman taldeak horren fin 'Señora Azul' abestian marrazten zutena: «Tú no puedes apreciar con propiedad/ El color de la cuestión/ Porque desde la barrera sueles ver/ Toros que no son/ Y parecen ser». Taldekoek ere, ezbairik ez, andre horren inguruan egiaz eta aurreiritziz gauzatutako panpina bat sortuko zuten.
Egun batean oso dotore eta ederrak agertzen diren panpinak, beste egun baterako itsusiak eta ziztrinak bilaka daitezke. Zaila da bere egunean Nadal eta Planeta sariak irabazi zituen Lucía Etxebarriari buruzko aldeko iritziak aurkitzea gaur egun. Besteetan guztiz kontrakoa ere gertatu da. Dolores Vázquez kartzelan sartu zutenean, Rocio Vanninkhoffen hilketa leporatuta, ahots bakar batek ez zuen esan errugabe izan zitekeela, benetako hiltzailea agertu zen arte. Egun batetik bestera panpina itxuraz aldatu zen oso. Gizarte osoak irudikatzen zuen panpina gorrotagarri horri berriro soineko eder bat jantzi behar genion.
Berriki, Joseba Sarrionaindia bere gaurko irudiaz prentsan agertu zenean, ez ziren gutxi sare sozialetan beren harridura erakutsi zutenak. Imajinario kolektiboan Sarrik bere antzinako argazkikoa jarraituko zuen izaten, biziaren logikak kontrakoa susmatzera gonbidatzen bagintuen ere.
Bai, batzuetan gure panpinaren morroi bihur gaitezke. Jorge Martinez-ek, Ilegales taldeko buruak, Jorge Ilegal y Los Magníficos sortu zuen, bolero, tango eta horrelako kutsu zaharreko estiloak landuz... laster, bere panpinak betiko itxurarekin agertu beharko zuela jabetuko zen. Bernardo Atxagak ere bere jatorrizko izenarekin sinatuko zuela hurrengo liburua iragarri zuen, handik gutxira bere «ideiarik egokiena» ez zela izan aitortzeko.
Badaude bai, mota ezberdineko panpinak arrakastaz erakutsi dituztenak, agian adibiderik borobilena David Bowie-rena izan liteke, baina salbuespenekin, «duke zuriaren» berezitasuna aldakorra izatean zetzan hain zuzen. 'Altzairuzko Panpina' saria Bob Dylanentzat izango litzateke noski, bere panpina suntsiezina dela sobera frogatu duelako.
Beste asko saiakera horretan hondoratu dira. Ezer gutxi ulertu ziren Princeren izen aldaketak eta aukeratu zuen deitura bitxi hura: 'Lehen Prince izenez ezagututako Artista' hark burla eta trufarako aukera ugari eman zuen.
Eta badago bai, denon gustuko ematen duen panpina. Erraustegian etzanda agertzen den panpina beldurgarri horren inguruan denak izaten dira laudorioak. Uste dugun baino lehenago heltzen den une madarikatu hori heldu baino lehen, saia gaitezen gure panpinaren txotxongiloak ez izaten.